သက်တန့်ကဲ့သို့သောအရောင်စုံဟင်းသီးဟင်းရွက်များနှင့်အသီးအနှံများစားသုံးခြင်း။

အနီရောင် ဟင်းသီးဟင်းရွက်နှင့်အသီးအနှံများ ကို Lycopene အမည်ရှိ သဘာဝအပင်ခြယ် ဆေး ကအရောင်ဆိုးပေးသည်။  Lycopene သည်အစွမ်းထက်သောantioxidant ( ခန္ဓာကိုယ် ကိုအကာ အကွယ်ပေးသောဓါတ်) ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် Anthocyanin ဟုခေါ်သည့်ပန်းမှထွက် သောဓါတ်တစ်မျိုး လည်းပါသည်။ ( သို့သော်ခရမ်းရောင်/အပြာရောင် အသီး နှင့် ဟင်းသီး ဟင်းရွက် ထက်ပါဝင်မှုနည်း သည်။)

ကျန်းမာရေးအကျိုးသက်ရောက်မှုများ။

• Lycopeneသည်နှလုံးရုတ်တရပ်ဖေါက်ပြန်မှုများ၊အချို့သောကင်ဆာရောဂါများအထူးသဖြင့်ဆီးကျိတ်ကင်ဆာအန္တရာယ်ကို လျှော့ချနိုင်သည်။
• Anthocyanin သည်နှလုံးကျန်းမာရေးနှင့်ခန္ဓာကိုယ်၏လုပ်ဆောင်ချက်များကိုပိုမိုကောင်းမွန်စေသည်။
• အနီရောင်အသီးအနှံ နှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များတွင် ရောင်ရမ်းခြင်း ကိုလျှော့ချနိုင်သောအချို့ flavonoid ဟုခေါ်သည့် အော်ဂဲနစ်ဒြပ်ပေါင်းအချို့ နှင့် antioxidant အစွမ်းသတ္တိများ ပါဝင်သည်။
• အနီရောင်အသီးများတွင် ဗီတာမင် C  နှင့် folate (  ဗီတာမင် B တစ်မျိုး ) ပါဝင်မှုမြင့်မားသည်။
  

ဥပမာ။ : ခရမ်းချဉ်သီး၊ အနီရောင်ပန်းသီး ၊ အနီရောင်ငရုတ်ပွသီး (Red Capsicum) ၊ စတော်ဘယ်ရီ၊  ပီတ မုံလာ (Rhubarb)  ချယ်ရီသီး နှင့် ဖရဲသီး။

ပန်းပင်မှထွက်သောအရောင်ခြယ်သည်ဓါတ်Anthocyaninသည်အပြာ/ခရမ်းရောင်အသီးနှင့်ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကိုထူးခြားအရောင်ဖြစ်စေသည်။Anthocyaninသည်အစွမ်းထက်သောantioxidantအဖြစ်ခန္ဓာကိုယ်၏ဆဲလ်များကိုမပျက်စီးစေရန်အကာအကွယ်ပေး သည်။  အပြာ/ ခရမ်းရောင် အရောင်ပိုရင့်လျှင် Anthocyaninပါဝင်မှုပိုမိုများပြားသည်။ flavonoid များပြားစွာ ပါဝင် သည်။ ( အသီးနှင့်ဟင်းသီးဟင်း ရွက် များတွင်တွေ.ရသည့်  phytonutrients  - အပင်မှထွက် သည့် အဟာရဓါတ် လည်းပါဝင်သည်။ )

ကျန်းမာရေးအကျိုးသက်ရောက်မှုများ။

• Anthocyaninဓါတ်များသည်သွေးဖိအားမှန်စေပြီးနှလုံးရောဂါအန္တရာယ်ကိုလျော့ချပေးသည်။(သဘာဝမကျသောသွေးခဲခြင်းကိုတားဆီးပေးသည်။) မှတ်ဉာဏ်လုပ်ဆောင်ချက်ပိုမိုကောင်းမွန်စေသည်။ (ကျန်းကျန်းမာမာနှင့်အိုမင်းရင့်ရော်ခြင်း) နှင့် ကင်ဆာရောဂါအန္တရာယ်ကိုနိမ့်ချပေးသည်။
• flavonoidများသည်ကျွန်ပ်တို့၏သွေးကြောများကိုပိုမိုကျန်းမာစေသည်။အသက်အရွယ်အိုမင်းလာသည်
• နှင့်အမျှကာလတိုအတွင်း လျော့နည်းလာသောမှတ်ဉာဏ်ကိုပြန်တိုးတက်စေသည်။ ဘက်တီးရီးယားပိုးမွှားများကိုဆဲလ်များတွင်တွယ်ကပ်ခြင်းကိုတားပေး သည်။ ( ဥပမာအားဖြင့် -  ဆီးလမ်းကြောင်း နံရံတွင်ပိုးမွှားတွယ်ကပ် ခြင်း)

ဥပမာ။: မုံလာဥနီ  (Beetroot)  , အနီရော်ဂေါ်ပီထုပ် (Red Cabbage)  , ခရမ်းသီး (Eggplant) , နှင့် အနက်ရောင်ဘယ်ရီသီး (Blackberries),

Carotenoids  သည် ဤအုပ်စုကိုတောက်ပသောအရောင်ခြယ်ပေးသည်။  Beta-cryptoxanthin, beta-carotene, and alpha-carotene  အားလုံးသည် လိမ္မော် နှင့်သဟဇတဖြစ်သော Carotenoids  ဖြစ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်တွင် ဗီတာမင် A  အဖြစ်ပြောင်းလဲပေးခြင်းဖြင့် ချွဲအမြှေးပါး ကိုကြံ့ခိုင်သန့်ရှင်း ကောင်းမွန် စေသည်။ထို့ပြင်မျက်စိကိုလည်းအားကောင်းစေသည်။

ကျန်းမာရေးအကျိုးသက်ရောက်မှုများ။:

• ဗီတာမင် A သည် စက္ခုအာရုံ၊ ကိုယ်ခံစွမ်းအားလုပ်ဆောင်ချက်၊ အသားအရေနှင့်အရိုးများ သန်စွမ်းမှု အတွက် အလွန်အရေးပါသည်။
• နှလုံးရောဂါ နှင်ကင်ဆာ ( အထူးသဖြင့် အဆုပ်၊ အစာပြွန် နှင့် အစာအိမ် ) တို့၏အန္တရာယ်ကို လျော့ချ ပေးသည်။ ကိုယ်ခံအားစနစ်ကိုပိုမိုကောင်းမွန်စေသည်။
• Vitamin C, Omega-3 Fatty acids and Folate တို့ကိုရစေသည့်အလွန်ကောင်းသော အရင်း အမြစ် ဖြစ်သည်။ (Vitamin B သည် မသန်စွမ်းသည့်ကလေးမွေးဖွားခြင်း အန္တရာယ်ကို လျော့ချစေသည်။ )

ဥပမာ။   : မုံလာဥ၊ , သံပုရာသီး၊  , ကန်စွန်းဥ၊ , သခွားမွှေး (Rock Melon) , ရွှေဖရုံ၊ , သရက်သီး , လိမ္မော် နှင့် , နာနတ်သီး။

အစိမ်းရောင်ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွင် carotenoids, indoles  နှင့် saponins အစရှိသည့် phytochemicals အပင်မှထွက်သည့်ဇီဝဓါတုဓါတ်များပါရှိသည်။ယင်းတို့သည်ကင်ဆာရောဂါကိုဆန့်ကျင်သည့်ဂုဏ် သတ္တိ များရှိသည်။  အစိမ်းရောင် ရှိသည့် ဟင်းနုနွယ်ရွက်၊ ပန်းဂေါ်ပီအစိမ်း (broccoli) တို့သည် Folate ရစေ သော အလွန်ကောင်းသည့်ရင်းမြစ်များဖြစ်သည်။

ကျန်းမာရေးအကျိုးသက်ရောက်မှုများ။:

• Lutein သည် zeaxanthin  (ပြောင်းဖူး၊ red peppers လိမ္မော်သီး နှင့် စပျစ်သီး တို့တွင် ပါဝင်သည့် သဘာဝဓါတုပစ္စည်း) နှင့်ပူးပေါင်းဓါတ်ပြု၍မျက်စိကျန်းမာရေးအတွက်အထောက်အကူပြုသည်။ မျက်စိတိမ် နှင့် ကြွက်သားယိုယွင်းမှုအန္တရာယ်လျော့နည်းစေသည်။
• အစိမ်းရောင်ဂေါ်ဖီထုပ် (broccoli)   ၊  ကိုက်လန် (kale) ဂေါ်ဖီထုပ် (cabbage) နှင့်အခြား  “cruciferous “ အုပ်စုဝင်ဟင်းသီး ဟင်းရွက်များတွင်“Indoles”(သဘာဝအလျောက်ဖြစ်ပေါ်သော ဓါတုပစ္စည်းများ)သည်အချို့သောကင်ဆာရောဂါများမဖြစ်ပွားစေရန်အကာအကွယ်ပေးပါသည်။
• “Isothiocyanates” သည်အသည်းအင်ဇိုင်းများကိုအားတိုးစေခြင်းဖြင့်ခန္ဓာကိုယ်မှကင်ဆာဖြစ်နိုင် ခြေရှိသော “carcinogenic”  ဒြပ်ပေါင်းများကိုဖယ်ရှားပေးသည်။
•  ဟင်းနုနွယ်ရွက် နှင့် ဂေါ်ဖီအစိမ်းတို့သည် vitaminB ဖြစ်သော Folate အပြင် vitamin K (လိုအပ် သောသွေးခဲခြင်းဖြစ်ပေါ်စေမှုအတွက်မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်) ကိုရရှိနိုင်သည့်ရင်းမြစ်ဖြစ်သည်။  ထို့ပြင် ပိုတက်ဆီယမ်၊ အချို့သော carotenoids နှင့် omega-3 fatty acids တို့ရနိုင်သည့်အရင်း အမြစ်ဖြစ် ပါသည်။

Example: Spinach, Asparagus, Avocados, Broccoli, Peas, Green Apples, Kiwi, Celery

အဖြူရောင်အသီးအနှံ နှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များသည်အရောင်ကို phytochemicals ခေါ်သည့် “anthoxanthins”  မှရသည်။ အဖြူရောင်အသီးအနှံ နှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များတွင်ခန္ဓာကိုယ်ကို ကျန်း မာစေသည့် Allicin (ကြက်သွန်ဖြူတွင်တွေ.ရှိရသည်) ကဲ့သို့သော phytochemicals  ပါဝင် သည်။ ယင်း သည်ဗိုင်းရပ်ရောဂါပိုးမွှားများကိုကာကွယ်နိုင်သည့်ဂုဏ်သတ္တိများရှိသည်။   အဖြူရောင်အုပ်စု တွင်ပါဝင် သောအချို့သောအသီးအနှံ နှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များသည် ပိုတက်ဆီယမ်ကိုရနိုင်သည့်ကောင်းမွန်သော အရင်းအမြစ်ဖြစ်ပါသည်။

ကျန်းမာရေးအကျိုးသက်ရောက်မှုများ။:

• အဖြူရောင်အုပ်စုတွင်ပါဝင်သောအသီးနှင့်ဟင်းရွက်များတွင်ပါဝင်သော Allicin ဓါတုပစ္စည်းသည် ကိုလက်စ ထရော ကိုလျော့ချစေနိုင်ပြီးသွေးတိုးရောဂါကိုထိန်းသည့်အပြင်အစာအိမ်ကင်ဆာနှင့် နှလုံးရောဂါအန္တရာယ်ကိုလျော့ချနိုင်ပါသည်။
• အဖြူရောင်အုပ်စုတွင်ပါဝင်သောအချို့အမျိုးအစားသည်ပိုတက်ဆီယမ်ရနိုင်သည့်ကောင်းမွန်သည့်အရင်းအမြစ်ဖြစ်သည်။ ကျွန်ပ်တို့၏နှလုံး၊ကျောက်ကပ်နှင့်အခြားအရေးပါသောကိုယ်လက်အင်္ဂါများကျန်းမာစွာအလုပ်လုပ်နိုင်ရန်ပိုတက်ဆီယမ်က အရေးပါစွာအထောက်အကူပြုပါသည်။

ဥပမာ ။  ဂေါ်ဖီပန်း၊ မှို၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ငှက်ပျောသီး